Вяртанне з апраметнай

З-пад вялiзных калматых ялiн падымаyся туман, якi, хаваючыся y кустах i высокай траве, нясмела, але настойлiва поyз на паляну, блiжэй да хаты. Вячэрняя прахалода нагадвала, што апошнiя цёплыя вераснёyскiя днi сыходзяць, што хутка восень з непрадказальнымi дажджамi i начнымi замаразкамi.

Пасля душнай хаты Фiлiн з асалодай падставiy твар рэзкаватаму ветру i з задавальненнем удыхнуy лясны водар. Ён быy удзячны лёсу за гэтую сустрэчу з Буслам, якая прымусiла пераасэнсаваць, перагледзець жыццё, якiм жыy. Фiлiну стала спакойна, кацёл, што апошнiя гады бурлiy, вiраваy недзе yсярэдзiне, пад самым сэрцам, якi трымаy думкi i волю y пастаянным напружаннi, раптам знiк, растварыyся y гэтым лясным тумане-прывiдзе, у векавых соснах, у вечаровым спакоi.

На хвiлiну ён убачыy сябе y тыя гады, калi яшчэ не зведаy штодзённага шчымлiвага страху, калi яшчэ верыy у сяброyства i разлiчваy на шчырую падтрымку, калi ведаy, што камусьцi патрэбны. Нечакана жаданы прывiд гэтак жа раптоyна знiк, i абцяжараныя неспакоем думкi мiжволi вярнулi Фiлiна y сённяшнi дзень. Iмгненна пранеслася перад вачыма злачыннае жыццё, i мёртвая туга абцугамi yпiлася y сэрца.

«Усё магло быць па-iншаму, – са скрухай падумаy Фiлiн, – але што маем, тое маем».

Ён не адчуваy нi раскаяння, нi спачування да сваiх ахвяр, яго не грызла сумленне. Апошнiя гады толькi помста гарачай хваляй iрвалася з грудзей, рабiла яго злым i бязлiтасным. Упершыню гэтае пачуццё апякло сэрца i розум, калi вярнуyся з войска i знайшоy малодшую шаснаццацiгадовую сястру Кацярыну y псiхушцы.

Мацi, душачыся слязьмi, распавяла, што сястру згвалцiy сын старшынi калгаса. Суд быy, але дваццацiгадовы бэйбус атрымаy толькi два гады yмоyна. Справу склалi так, быццам Кацярына i была yва yсiм вiнаватая, па-iхняму выходзiла, што яна наyмысна спакусiла хлопца. Суд прызнаy злачынцу вiнаватым часткова, бо дзяyчына была непаyналетняя.

Фiлiн не стаy шукаць праyды y законах, а сам паехаy у Вiцебск, знайшоy гвалтаyнiка y iнстытуцкiм iнтэрнаце i yчынiy расправу…

– Што з табой? – паклаy Бусел руку на плячо Фiлiна.

Фiлiн ад нечаканасцi скалануyся i, невiдушча паглядзеyшы на Бусла, кiнуyся y хату. Калi капiтан увайшоy следам, Фiлiн ужо дапiваy двухсотграмовую шклянку гарэлкi, потым дрыжачай рукой налiy яшчэ палову i, не дыхаючы, каyтануy.

– Ты што, блёкату аб’еyся? – Бусел выхапiy бутэльку з рук Фiлiна.

– Усё добра, цяпер ужо добра, – унiкаючы Буславых вачэй, крыва yсмiхнуyся Фiлiн.