Адбіць у чужынцаў кляйнотаў сваіх

І вось Усьцюжанiн стаяy на набярэжнай лявавага Сажу i адганяy турботныя думкi.

Банцэвiчанка назiрала за супрацiyнiкам. Ён не марудзiy анi хвiлi.

На катоy Варгiна, што дзерлi ваяроy, зьверху абрынулiся птушкi сiрын. Кiпцюры y iх былi ня меншыя за кашэчыя, i карыстацца iмi яны yмелi ня горш. Ракаy i зьмеяy iрвалi на шматкi кашлатыя мядзьведзi, якiх ворагi павыпускалi з клетак. З пацукамi yмомант расправiлiся псагалоyцы. Пры патрэбе яны маглi хутка бегаць на yсiх чатырох. Насустрач цмокам вылецелi зьмеi-гарынычы.

На адну агнядышную цмачыную глотку прыходзiлася па тры гарынычавых. Ведзьмароy на сьценах разiлi бабы-ягi, што ляталi над гарадзiшчам у ступах i стралялi маланкамi.

Яшчэ да вечару супрацiyнiкi разышлiся – абаронцы схавалiся за гомейскiмi сьценамi, а нападнiкi адступiлi за сьцяну лесу.

Банцэвiчанка чытала думкi камандзiра гарнiзону. Ён не губляy надзеi й спадзяваyся адстоiць места. Досьвiткам плянаваy кiнуць на ворага атрады кадукоy, лесуноy вярхом на ваyкох i пушчавiкоy.

Але для яе было вiдавочна: наступны дзень станецца для гамяйчанаy апошнiм.

Калi на Гом’е yпала бязьмесячная ноч, Банцэвiчанка накiнула на плечы доyгi чорны плашч. Прайшла крывымi вулкамi да маленькiх дзьверак у сьцяне гарадзiшча. Адамкнула iх. Незаyважаная пракралася паyз вартавых. І растала y цемры.

Тае начы яна аддала ворагу ключы ад места i аддалася самая. Іншае ейнае «я» y Гомлi перадало мiратворцам сьпiсы нядобранадзейных грамадзянаy. Яна доyга пераконвала сябе, што зрабiла слушную i адзiна мажлiвую рэч: пазьбегла непатрэбнае бойнi, уратавала жыцьцi месьцiчаy, вырашыла справу мiрам… І самая сабе верыла.

Наступнага ранку яе абудзiy дзiцячы лямант. Банцэвiчанка выйшла на балькон вежы й зьнерухомела. Заплюшчыла вочы, каб ня бачыць, што дзеецца на пляцы yнiзе, але сцэна yжо адбiлася на нутраным боку павекаy. Да таго ж яна yвесь час чула крыкi. Калi расплюшчыла вочы, карцiна зноyку ссунулася – цяпер яна глядзела на асфальтаваную плошчу Гомлю. Плошчу, залiтую крывёю.

Там адбывалiся ня меншыя жахi.

Хацелася залезьцi на парапэт i зрабiць крок наперад, але невядомая сiла трымала яе, не дазваляла вольнасьцi; прымушала глядзець i слухаць. Глядзець i слухаць. Глядзець i слухаць. Здавалася, гэта ня скончыцца нiколi.

Яно й ня скончвалася.

Усьцюжанiн быy у Гомлi раз у жыцьцi й цяпер не прыдумаy нiчога лепшага, як працягнуць шлях у тым кiрунку, якiм некалi йшоy у часе зачысткi, наyсьлед за танкамi й бэтээрамi.