Новая Зямля: Куканія

Адказаy найстарэйшы, зь дзяркатым голасам i сiвiзною y лапушыстай барадзе, ударыyшы сябе кулаком у грудзi:

– Яyнут, галоyны плытнiк. З слыхам у мяне yсё добра, можаш так не раyцi.

Ён кiyнуy на таварышоy – Юргелевых равесьнiкаy, адзiн зь якiх быy русявым, а другi – рудаватым.

– Гэтыя пацурбалкi – Барута i Пясьцiла. А ты, Юргелю, зусiм не падобны да тутэйшага.

– Праyда твая, васпане. Я зь Вiльнi. Пакручастыя выбрыкi лёсу закiнулi мяне y гэтую глухмень, але найскарэйшым часам я пляную вярнуцца дадому.

Яyнут прыгладзiy бараду без асаблiвага вынiку, памаyчаy i нетаропка прамовiy:

– Першае, ты йдзеш ня y той бок. Нiякае Вiльнi на поyначы няма. Зрэшты, i на поyднi яе можа ня быць. Я, прынамсi, пра такую ня чуy. А вы, хлопцы?

Барута i Пясьцiла абыякава пацiснулi плячыма.

– Але тубыльцы скiравалi мяне на поyнач не пазьней як зранку. Скiравалi без ваганьняy.

– І размаyляy ты зь iмi y той мове, у якой зараз з намi? – чмыхнуy плытнiк.

– Вядома, я yмею адно па-лiтоyску.

– То ня дзiва, што скiравалi без ваганьняy, – Яyнут паглядзеy на супольнiкаy, i яны нявесела yсьмiхнулiся. – Мова гэтая, дарэчы, завецца нальшчанскай.

Юргель паспрабаваy аспрэчыць абодва цьверджаньнi, але Яyнут працягваy як нiчога нiякага:

– Другое, найблiжэйшае селiшча – Аyцiма. Адразу за лукавiнай, на той бок бору. Але – i гэта трэцяе – там табе нiчым не дапамогуць i дапамагчы не захочуць. Чужынцаy яцьвягi не шануюць. Мы самыя – хоць i гамонiм па-iхнаму – вымушаныя спыняцца на начоyку па-за межамi Аyцiмы, – ён скасавурыyся на рудаватага, у рабацiньнi, Пясьцiлу, – пасьля пэyнага здарэньня.

Чацьвертае i апошняе, прапаную табе далучыцца да нас. У Скiрдзiмах мы ссадзiлi Руклю – нашага заднiка. Зламаy быy нагу: пасьлiзнуyся на бервяне. То лiшняя пара рук нам не зашкодзiць. Плачу срэбны паyтарак на дзень.

– Куды вы плывяцё?

– Плыве гаyно y атопку, а мы йдзём у вольны Войстам, што на Альманскiх балотах у дэльце Грыyды.

У Войстаме спыняюцца вадаплавы з усiх партоy Герадотавага мора. Купцы, валацугi, вандроyныя артысты, авантурнiкi, кантрабандыстыя – хто-небудзь мо й чуy пра Вiльню, калi гэта не прыдуманае места. Цi yпэyнены ты, што яна iснуе?

– Чаму васпан думаеш, што Вiльня – казка, i чаму б ёй не знайсьцiся y вышнявiне ракi?

Юргель узяyся апiсваць набярэжную Вяльлi i Ашкiрскае затокi, вежу Гедзiмiна, сады Антокаля i Верхнiх Панараy, але Яyнута ня yразiy.