Новая Зямля: Куканія

Тры срэбранiкi на дзень, васпан казаy?

– Я казаy, прапанова дзейнiчае аднаразова, – спакойна запярэчыy Яyнут. – Цяпер набываюць моц менш выгадныя yмовы. Магу прапанаваць табе месца заднiка без аплаты, затое з харчаваньнем.

Юргель пацiснуy плячыма:

– Я маю небагаты выбар.

Унiз па Зальвеi

Прачнуyся ён ад таго, што яго хвастаy па шчоках русявы маладзён – Барута.

– Паспаць ты здатны, нiчога ня скажаш. Ледзь раскатурхаy.

Юргель ня памятаy, як яго змарыy сон напярэдаднi. Падымацца не хацелася, ва yсiм целе разьлiлася стома.

Ён з клункам пад галавою ляжаy на посьцiлцы. Перад сабою бачыy вогнiшча, над якiм кружлялi iскры. Тамсама стаяy чыгунок. Пахла не настолькi смачна, як увечары, але дастаткова смачна для таго, каб прымусiць яго падняцца. Барута разьлiy па талерках рэдкую кашу з салам, а Яyнут, пакуль нявыспаны Юргель сьнедаy, расказваy пра плытнiцтва на Зальвеi.

– Плыты мы yжо ня першы год ганяем. Праца ня з простых, але ж якая ёсьць. Дый сьвет паглядзець можна. Ад градаy да мора паyсюль пабывалi.

Па-яцьвяску вось няблага навучылiся. У Сьвянцянах, зноyку ж, не апошнiя людзi.

Усё гэта мала цiкавiла Юргеля, але ён мiмаволi даведаyся, што y вышнявiне Зальвеi, пачынаючы ад самае вытокi, расло попельнае дрэва. Назву яно атрымала ад папераватай, як у старазямельскае бярозы, кары шызага колеру. Кара лёгка адслойвалася i крышылася, разьляталася попелам у паветры. Палiць такое дрэва нiхто не палiy, бо гарэла яно зь вялiкаю колькасьцю задушлiвага дыму. А вось лёгкая i трывалая попельная драyнiна вельмi дарэчы прыдалася y карабельнiцтве, асаблiва y стэпах на морскiм узьбярэжжы, дзе востра адчувалася недастача будаyнiчых матар’ялаy.

– Найпрасьцейшы спосаб даставы драyнiны да карабельняy – сам разумееш, плытнiцтва. Сплаy пачынаюць ад вытокi. Адтуль бярвёны пускаюць шарашом. Ага, слушна табе Пясьцiла падказвае: россыпам, значыць, па адным. А што ён робiць няслушна – дык гэта мяне перапыняе. Наступным разам зловiць поyху. Далей па плынi, аж за Сьверыж, па берагох стаяць румы.

Там вяжуць плыты.

Яyнут расказаy, што добрая частка Судавы i yсходнiх Нальшчанаy жыла нарыхтоyкаю попельнага дрэва. Пераз увесь год лесасекi валiлi лес, вязальнiкi круцiлi вяроyкi з тонкiх каранёy, возьнiкi-тралёyнiкi перавозiлi камлi на тартакi, дзе iх наразалi на штукi, адтуль – у румы на берагох, дзе бярвёны акорвалi i yкладвалi y пагоны на прасушку. Штовясны yсе сьпяшалiся скарыстацца зь вялiкае вады. Людзi зараблялi на тым свае срэбранiкi.