Захад Беларусi: гiстарычны пазл

Асноyнай рэзiдэнцыяй манархаy у гэты час з'яyляецца Варшава. Гродна стаяy якраз на актыyна выкарыстоyванай дарозе памiж сталiцай ВКЛ Вiльняй i галоyнай рэзiдэнцыяй каралёy i вялiкiх князёy у Польшчы. Пры гэтым Брэст застаецца y баку ад найкарацейшага шляха yладцаy з фактычнай сталiцы Кароны y сталiцу Княства.

У 1673 годзе Хрыстафор Пац дабiваецца так званай «лiтоyскай альтэрнатывы», гэта значыць правядзення сеймаy Рэчы Паспалiтай на тэрыторыi ВКЛ. Сеймавым горадам Лiтвы прызначаецца Гродна.

Падобна Брэсту, якi быy некалi «другой сеймавай сталiцай» Княства, Гродна ператвараецца y другую сталiцу yсёй Рэчы Паспалiтай. Цяпер гэта галоyны горад Лiтвы, хаця, у некалькi парадаксальным ключы, ён не мае свайго ваяводства, якое ёсць у Брэста. Тым не менш, у самым канцы iснавання Рэчы Паспалiтай Гродна, без усялякага сумнення – фактычная сталiца ВКЛ, дзе i перагортваюцца заключныя старонкi iснавання Княства, у прыватнасцi, праходзiць апошнi сейм Рэчы Паспалiтай, пасля якога адбываецца паyстанне Касцюшкi, а пасля гэтага – палон апошняга вялiкага князя Станiслава Аyгуста Панятоyскага y горадзе над Нёманам, i адрачэнне бяздольнага манарха ад трону.

Пасля далучэння Берасцейшчыны i Гарадзеншчыны да Расiйскай iмперыi, статус Гродна быy такi высокi, што першапачаткова менавiта горад над Нёманам быy прызначаны цэнтрам краю, хаця неyзабаве сталiца перамясцiлася y Вiльню.

У створанай расiйскай адмiнiстрацыяй новай губернii Брэст стаy сталiцай павета, а губернскiм горадам – Гродна, хоць, горад над Бугам быy больш-менш супастаyны з губернскiм цэнтрам па колькасцi насельнiцтва.

Раздзелены Берасцейшчына i Гродзеншчына былi y складзе ІІ Рэчы Паспалiтай. У 20-х гадах ХХ стагоддзя палякi зрабiлi Брэст цэнтрам ваяводства, а Гродна толькi цэнтрам павета y складзе ваяводства са сталiцай у Беластоку.

У складзе БССР Гродна i Брэст атрымалi свае вобласцi, такiм чынам зраyняyшыся y сталiчным статусе.

Цэнтрамi абласцей гэтыя заходнiя гарады з'яyляюцца i y складзе Рэспублiкi Беларусь.

На момант напiсання кнiгi Гродна – буйнейшы заходнi горад, якi лiдзiруе y большасцi yнутраных рэйтынгаy самых прыгожых гарадоy Беларусi, затое Брэсцкая крэпасць прымае большую, чым любы гродзенскi аб'ект, колькасць турыстаy, якiя y асноyным едуць з Расii.

Два цэнтры на захадзе Беларусi. Два такiя блiзкiя, але y нечым i такiя далёкiя, цудоyныя гарады.