Хаціна

На лаyках, паблiзу Алеся, сядзела трое старых. Пажылыя мужчыны коса глядзелi на маладога хлопца, хрысцiлiся i, не пазнаючы y iм земляка, неразборлiва шапталiся. На целе кашуля, нагавiцы, лапцi. Таксама, у кожнага з iх, на шыi, вiсела чырвона-зялёнае металiчнае тонкае кальцо, больш падобнае на бранзалет. Тут жа, на гэтай жа вулiцы, удалечынi, каля сваiх дамоy хадзiлi людскiя ценi…

Сонна шумеy вецер у вялiкiм сяле. Белыя аблокi нетаропка плылi па блакiтным небе, быццам маленечкiя караблi пераплывалi вялiкi акiян.

Зялёныя маладыя лiпы моyчкi стаялi ля дарогi, хаваючы y сваiм ценi розныя прыгожыя палявыя кветкi. Злёгку дрыжала тонкае лiсце на апушчаных галiнах стомленай старой вярбы. Нiзка лёталi ластаyкi. Лета на yсю моц малявала яркiя фарбы сельскага жыцця.

– Сыдзi з дарогi! – закрычаy мужчынскi голас за спiной Алеся.

Аглядаючы сельскую прыгажосць наперадзе сябе, Алесь не пачуy, як да яго падабраyся карычневы дарослы конь, якi цягнуy за сабой воз сена. Яго вёy высокi, чарнавалосы, саракагадовы мужчына з лёгкiм цёмным шчацiннем на загарэлым твары.

Ён сурова апусцiy свае шырокiя чорныя бровы на карыя вочы.

– Адыдзi! У бок! – ад стомы прагаварыy плячысты мужчына, выцiраючы празрыстыя кроплi поту з злёгку маршчынiстага iлба.

Алесь хутка адышоy у бок, расчысцiyшы шлях для каня, якi сапеy ад спёкi, i яго стомленага гаспадара. Аднак, мужчына, праходзячы мiма Алеся, са злосцю зiрнуy на хлопца i хутка спынiy воз.

– Ты ж з «свабодных»! Зноy ты?! Ты чаму тут? – здзiвiyся мужчына.

Ён трымаy адной рукой запрэжку, а другой, працiраy сваю закаваную y металiчны бранзалет шыю.

– Ты знайшоy маiх дзяцей? Яны цяпер у бяспецы? Ты ж сыходзiy з сяла, паспеy знайсцi маiх дзяцей? Вы былi на «Зялёным лузе», у старой рабiны? Калi ласка, скажы, што ты iх выратаваy i адвёy да сваiх! А што з Вольгай? Чаму яна не вярнулася?

– Да каго адвесцi?… Я не разумею цябе. Пачакай са сваiмi дзецьмi. Я нiкога не ратаваy! Дзе я наогул? Ты пра… – не паспеy дагаварыць Алесь.

Мужчына кароткiм махам рукi далонню yдарыy шыракаплечага Алеся, скiвiца адчула моцны боль. Алесь злёгку ступiy назад i, не адчуваючы той жа злосцi, што збiралася y мужчыне, не стаy махаць у адказ кулакамi. Алеся яшчэ не адпусцiлi тыя yзрушэннi, якiя yжо на яго аказаy iншы свет. Хлопец яшчэ больш быy ашаломлены yзнiклым дыялогам i гэтак дзёрзкiмi паводзiнамi мужчыны.

– Чаму ж ты стаiш, як слуп? Бягi.