Вяртанне з апраметнай

– Якое ж тут шчасце?

– Вiдаць, я занадта цябе гваздануy, павольна думаеш. Ты застаyся жывы, мяняй прозвiшча i хоць сто гадоy тапчы зямельку. Станеш новым чалавекам, Iвановым, Сiдаравым, кiм захочаш. Цяперака yцямiy?

Фiлiн выцягнуy з кiшэнi некалькi пашпартоy без фотакартак.

– Выбiрай, якое прозвiшча падабаецца больш, тое тваё.

– Не трэба мне такой дапамогi, – адштурхнуy руку з пашпартамi Бусел, – як-небудзь сам…

Фiлiн адвёy вочы, плёснуy гарэлкi y двухсотграмовiк, ажно разлiлася, пацякла праз берагi на стол.

На шчоках ходырам захадзiлi нервовыя жаyлакi, твар счырванеy, рукi па-здраднiцку задрыжэлi. Ён каyтануy палову двухсотграмовiка i, унiкаючы глядзець на Бусла, цяжка yздыхнуy:

– Скажы шчыра, ты прынцыпова грэбуеш маёй дапамогай цi баiшся запэцкацца?

– Прынцыпова.

– Калi так, то я абавязаны дапамагчы, хочаш ты гэтага цi не. Памятаеш, з чаго пачалося наша вайсковае сяброyства? Ты мне жыццё выратаваy.

– Ты б зрабiy тое самае.

– Не ведаю. Дзесяць гадоy дапякае гэтае пытанне, а адказу няма… Калi шчыра, мне б смеласцi не хапiла на вышынi тысяча метраy ухапiць падаючага дэсантнiка, у якога не раскрыyся парашут.

Кiшка была слабаватая…

– А цяпер кiшка твая стала моцная? – здзеклiва yпiкнуy Бусел.

– Я проста вяртаю доyг, – ледзь стрымлiваючы гнеy, прасiпеy Фiлiн i сцiснуy вялiзныя кулакi-кувалды так, ажно пабялелi пальцы.

– А цi добра падумаy? Я ведаю, хто ты i чым займаешся, для кагосьцi ты Фiлiн, а для мяне Васiль Мароз, i адразу папярэджваю: цябе будуць шукаць i знойдуць.

Магчыма, гэтым прыйдзецца заняцца мне самому.

– Пакуль капiтан Бусел вырашыць асабiстыя праблемы, кiлеру Фiлiну хопiць часу спалiць за сабой усе масты i жыць там, дзе яго не знойдуць. Я буду пачуваць сябе спакойна, мы квiты: ты выратаваy мяне дзесяць год таму, я цябе – учора. Вось такая мая фiласофiя, таварыш iнспектар крымiнальнага вышуку, – Фiлiн з цяжкасцю yзняyся i, хiстаючыся, пакрочыy да выхаду; у дзвярах прыпынiyся i, чакаючы Бусла, дадаy: – Я б хацеy сустрэцца пры iншых абставiнах, але што маем, тое маем, жыццё мацнейшае за нас.

– Цiкавая фiласофiя, ты, пэyна, сабой ганарышся, – праходзячы мiма Фiлiна, насмешлiва прагаварыy Бусел. – А што тычыцца доyгу, дык ледзь слязу не выцiснуy, такi ты дабрадзей… Куды iдзём? – стоячы на ганку, на поyныя грудзi yздыхнуy капiтан i не адчуy тупога болю y правым баку, што яшчэ гадзiну таму выклiкаy прыступы yдушлiвага кашлю.

– Кiруй да студнi, – падштурхнуy Бусла y спiну Фiлiн.